"Οταν ο λαός βρίσκεται μπροστά στον κίνδυνο της τυραννίας διαλέγει ή τις αλυσίδες ή τα όπλα"

"Οταν ο λαός βρίσκεται μπροστά στον κίνδυνο της τυραννίας διαλέγει ή τις αλυσίδες ή τα όπλα"

Αναζήτηση αυτού του ιστολογίου

Κυριακή, 25 Φεβρουαρίου 2018

Εκθεση ντοκουμέντων από την ηρωική δράση της ΕΠΟΝ


Πλευρές της ηρωικής και πολύμορφης παρουσίας της ΕΠΟΝ από την πρώτη στιγμή της ίδρυσής της μέχρι και την Απελευθέρωση αναδείκνυε η έκθεση που λειτούργησε στο πλαίσιο της εκδήλωσης, στο χώρο του φουαγιέ της Κεντρικής Επιτροπής, με ντοκουμέντα από το Αρχείο του Κόμματος, φωτογραφίες, έντυπα της εποχής.
Στα μάτια του επισκέπτη αναβίωναν στιγμές της δράσης της ΕΠΟΝ σε όλη την Ελλάδα, ξεκινώντας από τα πρώτα παράνομα τεύχη της «Νέας Γενιάς», του θρυλικού της εντύπου, το πρώτο τεύχος του οποίου κυκλοφόρησε ένα μήνα μετά την ίδρυσή της, δουλεμένο από την Ηλέκτρα Αποστόλου, η οποία την εποχή εκείνη ήταν μέλος του Γραφείου του ΚΣ της ΕΠΟΝ. Αλλά και έντυπα που επιμελούνταν και διακινούσαν οι οργανώσεις της ΕΠΟΝ σε διάφορες περιοχές της χώρας, παράνομες αφίσες, κουπόνια ενίσχυσης.

Η έκθεση περιλάμβανε μία αναφορά στην ηρωική πολεμική δράση της ΕΠΟΝ, με χαρακτηριστικές φωτογραφίες ανταρτών ΕΠΟΝιτών να πορεύονται τραγουδώντας, ομάδων της ΕΠΟΝ, ρεπορτάζ από μάχες που έγιναν στην Αθήνα το Δεκέμβρη του '44, αλλά και μία Διαταγή του Στρατηγείου Ηπείρου του ΕΛΑΣ με τιμητική αναφορά στο ρόλο των ΕΠΟΝιτών.



Τη δική τους ξεχωριστή θέση είχαν τα Αετόπουλα, τα παιδιά που πήραν μέρος στον αγώνα με την ΕΠΟΝ. Σε φωτογραφίες απεικονίζονται ξυπόλητα μπροστά στα οδοφράγματα το Δεκέμβρη του '44, να κάνουν έρανο για τα φτωχά παιδιά, αλλά και ντοκουμέντο από τη στήλη της «Νέας Γενιάς» για τα Αετόπουλα, που καταγράφει την ιστορία του 11χρονου Παύλου Μαχαιρόπουλου που τον δολοφόνησαν Χίτες γιατί αρνήθηκε να πετροβολήσει κρατούμενους αγωνιστές.

Η πολύπλευρη δράση της ΕΠΟΝ αποτυπώνεται και στα τεύχη νόμιμων ή μισονόμιμων εντύπων της «Νέας Γενιάς» που φιλοξενούν ρεπορτάζ για τα εργατόπαιδα του Πειραιά και της Καλογρέζας, για την κατάσταση στην επαγγελματική εκπαίδευση κ.ά., ενώ εκτέθηκαν εξώφυλλα του περιοδικού φιλοτεχνημένα από σημαντικούς δημιουργούς που ανήκαν στο καλλιτεχνικό επιτελείο της Οργάνωσης, όπως ο Γιάννης Στεφανίδης και ο Τάσσος. Αλλά και σε φωτογραφίες - ντοκουμέντα από διάφορες πλευρές της ζωής και δράσης, με εκείνη που δείχνει περήφανες ΕΠΟΝίτισσες στη συγκέντρωση στο Παναθηναϊκό Στάδιο για την επέτειο των 4 χρόνων του ΕΑΜ να ξεχωρίζει.

Ενα σπάνιο ντοκουμέντο παραχώρησε στην ΚΝΕ ειδικά για την εκδήλωση ο σκηνοθέτης Νίκος Καβουκίδης, το οποίο προέρχεται από το ντοκιμαντέρ του «Μνήμες». Μάλιστα, ο Ν. Καβουκίδης παραβρέθηκε και ο ίδιος και παρακολούθησε την εκδήλωση.
Τα γεγονότα της εποχής είχαν κινηματογραφηθεί από τους Φιλοποίμενα Φίνο, Γιώργο Καβουκίδη και Πρόδρομο Μεραβίδη. Ετσι, στην εκδήλωση είχαμε την ευκαιρία να παρακολουθήσουμε ένα πραγματικά πολύτιμο κινηματογραφικό υλικό, που λειτουργεί ως παρακαταθήκη για την ιστορική μνήμη, ένα εργαλείο γνώσης και δράσης.



Μπροστά στα μάτια μας πέρασαν εικόνες από τα γεγονότα που διαδραματίστηκαν τις μέρες της απελευθέρωσης της Αθήνας τον Οκτώβρη του 1944. Η υποχώρηση των γερμανικών στρατευμάτων, η υποστολή της σημαίας με τον αγκυλωτό σταυρό μετά από 1.264 μέρες φασιστικής κατοχής και η έπαρση της ελληνικής σημαίας στις 13 Οκτώβρη στην Ακρόπολη από τον εφεδρικό ΕΛΑΣ, πέντε μέρες πριν έρθει ο Γεώργιος Παπανδρέου στην Αθήνα. Συγκλονιστικές εικόνες, με έναν ολόκληρο λαό να γιορτάζει. Μπροστά στα μάτια μας περνούν οι παρελάσεις των ΕΛΑΣιτών, των ΕΠΟΝιτών, ο στρατηγός του ΕΛΑΣ Στέφανος Σαράφης στις ηρωικές φτωχογειτονιές της Αθήνας, τα Αετόπουλα...

Μεταφερόμαστε στις 17 Νοέμβρη του 1944 και παρακολουθούμε εικόνες από τον εορτασμό των 26 χρόνων του ΚΚΕ στην πλατεία του Δημοτικού Θεάτρου στον Πειραιά και στην πλατεία Συντάγματος στην Αθήνα. Στην πλατεία Συντάγματος, εκεί που βρίσκεται τώρα το συντριβάνι, είχε στηθεί άγαλμα με έναν νέο και μια νέα να κρατούν το σφυροδρέπανο. Και δίπλα επιτύμβια στήλη με τους νεκρούς ήρωες του λαού. Προλαβαίνουμε να διαβάσουμε: «Δόξα και τιμή στα στελέχη που αφιέρωσαν τη ζωή τους στον αγώνα για τη λευτεριά και τη λαοκρατία». Και από κάτω αναφέρονται τα μέλη της ΚΕ του ΚΚΕ που έδωσαν τη ζωή τους την περίοδο της Κατοχής.

Ακολουθούν οι πρώτες μέρες της ταξικής αναμέτρησης του Δεκέμβρη του 1944 και το συγκλονιστικό στιγμιότυπο με τους εργάτες του καπνεργοστασίου στη Λένορμαν να βγαίνουν συγκροτημένα από το εργοστάσιο, με μια τεράστια κόκκινη σημαία με το σφυροδρέπανο μπροστά και να κατευθύνονται συντεταγμένα για την πορεία, στις 3 του Δεκέμβρη.
Και, τέλος, η συγκέντρωση για τη συμπλήρωση των 4 χρόνων από την ίδρυση του ΕΑΜ στο κατάμεστο Παναθηναϊκό Στάδιο, με ομιλητή τον ΓΓ της ΚΕ του ΚΚΕ, Νίκο Ζαχαριάδη.

Το βίντεο κλείνει με το ποίημα - υπόμνηση του Γιάννη Ρίτσου: «Εμείς / μερτικό δε ζητήσαμε. Τίποτα. Μόνον / θυμηθείτε το: αν η ελευθερία / δε βαδίσει στα χνάρια του αίματός μας, / εδώ θα μας σκοτώνουν κάθε μέρα. Γεια σας».


Σάββατο, 24 Φεβρουαρίου 2018

Κώστας Κουβαράς- Ένας άγνωστος φωτογράφος της Εθνικής Αντίστασης



Ο ελληνοαμερικάνος Κώστας Κουβαράς κατατάχθηκε στον Αμερικανικό Στρατό κατά τη διάρκεια του Β΄ παγκοσμίου πολέμου και υπηρέτησε αρχικά στο πεζικό και πυροβολικό και κατόπιν στις Υπηρεσίες Πληροφοριών. Το 1944 το εργατικό Τμήμα της υπηρεσίας πληροφοριών του Στρατού (OSS) τον στέλνει στο Κάιρο και του αναθέτει την σύνδεση και παρακολούθηση των ελληνικών κινημάτων Αντίστασης. Ο Κουβαράς διαλέγει ο ίδιος να ηγηθεί αυτής της αποστολής και έτσι την άνοιξη του 1944 ξεκινά για την Ελλάδα με το βαθμό του Ανθυπολοχαγού του αμερικανικού στρατού. Έχει προηγηθεί σύνδεση με το ΕΑΜ μέσω αντιπροσώπου του κινήματος της ΑΣΟ στην Αίγυπτο. Φτάνει στις 30 του Απρίλη στην Εύβοια με καΐκι, συνδέεται με τοπική μονάδα του ΕΛΑΣ και οδηγείται στην έδρα της ΠΕΕΑ στους Κορυσχάδες, όπου συναντάται με τους ηγέτες του ΕΑΜ που του δίνουν θέση αρχηγού ξένης αντιπροσωπείας, με σύνδεσμο το Γιάννη Ιωαννίδη. Μετά την ήττα του ΕΛΑΣ στα Δεκεμβριανά, Ιωαννίδης και Κουβαράς θα συναντηθούν για ακόμα μια φορά στα Τρίκαλα στις 2/2/1945.

Ο Κώστας Κουβαράς δεν υπήρξε φωτογράφος αλλά στρατιωτικό στέλεχος της OSS. Παρόλα αυτά απαθανάτισε σειρά φωτογραφιών με μέλη και στελέχη του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ-ΚΚΕ και τις εξέδωσε μεταπολεμικά σε φωτογραφικό άλμπουμ.

Παρακάτω θα παρουσιάσουμε ορισμένες εξ αυτών.

Πηγή βιογραφικών στοιχείων: Αντί Τεύχος 56
Πηγή φωτογραφιών: Από τον καλό φίλο κ. Σιούλα.



Ο καπετάνιος Μανώλης και ο μηχανικός Βαφειάδης του καϊκιού, με το οποίο πέρασε η "Αποστολή Περικλής" στην Ελλάδα από την Τουρκία. Περιοχή Κάλαμος απέναντι από την Οθονιά.

Μέλη της αποστολής "Περικλής" και ο μηχανικός και καπετάνιος του καϊκιού.
Επάνω στο καΐκι, δεξιά ο Κώστας Γαβριηλίδης και αριστερά ο Σιάντος.
Επάνω στο καϊκι, αριστερά ο σοβιετικός σύνδεσμος Ποπόφ και δεξιά ο Σιάντος.
Στο κέντρο ο Γιάννης Ιωαννίδης, στέλεχος του ΚΚΕ, τέρμα δεξιά, ο Γιάννης Ζέβγος και δεύτερη από αριστερά η Χρύσα Χατζηβασιλείου.
Αντάρτης του ΕΛΑΣ.

Γυναίκα με μουλάρι.

Φωτογραφικό πορτραίτο του Γιάννη Ιωαννίδη.

Αγρότες ή αντάρτες.
Αλώνισμα.

Ο Κώστας Κουβαράς (καθιστός αριστερά) στα βουνά των Αγράφων.

Πορτραίτο αγνώστου.

Πορτραίτο του Κώστα Κουβαρά.
Στο κέντρο ο Κώστας Κουβαράς.
ΕΛΑΣίτες και ΕΛΑΣίτισσες
Μαυροσκούφης αντάρτης.
Αντάρτες του ΕΛΑΣ.
Νεαρός αντάρτης
Αντάρτης με λάφυρο, ένα γερμανικό καπέλο.
Φόρτωμα μουλαριού.

Τμήμα του ΕΛΑΣ σε ομαδική φωτογραφία.
Αντάρτες του ΕΛΑΣ.
Αντάρτες του ΕΛΑΣ.
Αντάρτης του ΕΛΑΣ.
Αντάρτης του ΕΛΑΣ.
Αντάρτης του ΕΛΑΣ.

Αντάρτες σε συζήτηση.
Ο μάχιμος ιερέας του ΕΛΑΣ, Παπα-Χολέβας).


Ο Παπα-Χολέβας με αντάρτες του ΕΛΑΣ 
Με τον Άρη Βελουχιώτη μετά την Απελευθέρωση.